De publieke arbeidsmarkt laat geen eenvoudig tekortverhaal zien. Bij Rijk, provincies en waterschappen groeide de bezetting in 2025, terwijl gemeenten breed personeelstekorten rapporteerden. Groei en krapte kunnen tegelijk bestaan wanneer mensen niet op de benodigde functie, plaats of het juiste moment beschikbaar zijn. De relevante uitkomst is daarom uitvoeringskracht, niet alleen formatie.
De hoofdclaim verbindt arbeidsmarktdata van Rijk, gemeenten, provincies en waterschappen aan uitvoeringskracht.
Bekijk de inhoudelijke domeingrensWat de bronnen laten zien
De Jaarrapportage Bedrijfsvoering Rijk 2025 noemt 160.016 fte, een groei van 1,9 procent ten opzichte van 2024. De Rijksoverheid publiceerde in 2025 21.005 vacatures. Bij gemeenten rapporteerde de Personeelsmonitor 2025 dat 73 procent personeelstekorten had en dat het verzuim opliep tot 7,1 procent. Provincies telden eind 2025 14.370 medewerkers en rapporteerden groei van de werkgelegenheid. De sector waterschappen kwam in de HR-monitor 2025 uit op 16.712 medewerkers, eveneens met verdere groei.
Deze cijfers komen uit verschillende bronnen, populaties en meeteenheden. Fte bij het Rijk is niet hetzelfde als aantal medewerkers bij provincies of waterschappen. Een gepubliceerd aantal vacatures is evenmin gelijk aan openstaande vacatures op één peildatum. De waarden mogen dus niet tot één overheidsbreed tekortcijfer worden opgeteld.
Wat de bronnen wel gezamenlijk ondersteunen, is dat een groter personeelsbestand schaarste niet uitsluit. Groei kan plaatsvinden in andere functies dan waar een knelpunt zit. Verzuim, uitstroom, kleine specialistische beroepsgroepen en afhankelijkheid van externe inhuur kunnen beschikbare capaciteit beperken. De arbeidsmarktindicator wordt pas bestuurlijk relevant wanneer hij aan een concrete publieke taak, wettelijke termijn of kritieke deskundigheid wordt gekoppeld.
Vervang de vraag “hoeveel vacatures hebben we?” door een keten van vragen. Welke publieke processen mogen niet uitvallen? Welke functies, bevoegdheden of externe relaties zijn daarvoor onmisbaar? Waar is vervanging mogelijk en waar leidt één vertrek tot kennis- of continuïteitsrisico? Pas daarna wordt duidelijk of de organisatie moet werven, opleiden, intern mobiliseren, samenwerken, automatiseren, inhuren of taken herprioriteren.
Werk met een uitvoeringskrachtkaart per proces. Combineer bezetting, vacatureduur, verzuim, uitstroom, externe afhankelijkheid, opleidtijd en éénpersoonskennis. Voeg bestuurlijke keuzes toe: welke taak kan minder, later of anders wanneer capaciteit ontbreekt? Daarmee wordt krapte niet uitsluitend een opdracht aan recruitment, maar een gedeelde afweging tussen bestuur, uitvoering, financiën en HR. Meet na de keuze of doorlooptijd, kwaliteit en kwetsbaarheid daadwerkelijk verbeteren.
Werkgeverscheck
- Koppel kritieke functies en bevoegdheden aan concrete publieke processen en wettelijke termijnen.
- Toon bezetting, verzuim, vacatureduur, uitstroom en externe afhankelijkheid afzonderlijk.
- Maak éénpersoonskennis en verwachte opleid- of inwerktijd zichtbaar.
- Benoem per knelpunt of werven, opleiden, samenwerken, herontwerpen of inhuren passend is.
- Leg bestuurlijk vast welke taak stopt, verschuift of anders wordt uitgevoerd bij aanhoudende krapte.
Waar de grens ligt
Een sectorcijfer bewijst geen lokaal tekort en rechtvaardigt niet automatisch hogere formatie of meer externe inhuur. Definities, taakvolume, productiviteit, procesontwerp en beschikbare deskundigheid moeten lokaal worden onderzocht.
Overheid HR vergelijkt de patronen. De concrete functie- en procesanalyse hoort bij de betreffende werkgever en sectorsite. Gebruik sectorwaarden daarom als aanleiding voor een vraag, niet als automatische lokale norm.
Dit artikel biedt algemene HR-duiding en is geen individueel juridisch, medisch of arbeidsvoorwaardelijk advies. Controleer de actuele primaire bron voor een concrete beslissing.
Bronnen
- Jaarrapportage Bedrijfsvoering Rijk 2025Fte, groei en vacaturepublicaties bij het Rijk.
- Personeelsmonitor Gemeenten 2025Personeelstekorten en verzuim bij gemeenten.
- Personeelsmonitor Provincies 2025Werkgelegenheid en personeelsopbouw bij provincies.
- A&O Waterschappen: HR-monitor 2025Actuele sectoromvang en arbeidsmarktdynamiek.